Iconische Abdij Rolduc zet stappen in verduurzaming

“De oude ledenradiatoren, met van die verticale segmenten, waren alleen geschikt voor energieverslindende hoge temperatuuraanvoer”, vertelt Ivo Felder, klantteammanager en projectleider bij Kuijpers. “We hebben ze vervangen door moderne lage temperatuurradiatoren,  of: convectoren, met thermostatische radiatorkranen. Daarmee benutten we de efficiëntere lage temperatuuropwekking optimaal en gebouwgebruikers verbruiken per ruimte niet méér energie dan nodig is om het aangenaam warm te houden. Dit is een effectieve duurzame stap voor Rolduc.”

Want op dat vlak viel – en valt – er nog een wereld te winnen, bevestigt Michel Leinders, directeur-gedelegeerd bestuurder van gebouweigenaar Bisschoppelijk Centrum Rolduc. “Bij historische gebouwen zoals deze zijn installaties vaak verouderd en nauwelijks energiezuinig. Dat was bij ons ook zo. Ons gasverbruik stond jarenlang gelijk aan dat van 300 huishoudens. Dat moest echt anders. Deze abdij mag dan oud zijn, ze is nog volop in gebruik. We hebben hier een hotel, bierbrouwerij, wijngaard, particuliere bewoning en het Grootseminarie van het Bisdom Roermond. Hier wonen, werken en verblijven mensen. Dat maakt het des te belangrijker dat we energiezuinig gaan werken.”

Rolduc nam Arcadis in de arm om hier werk van te maken. “We hebben veel expertise in het opereren binnen monumentale kaders”, vertelt Rogier Lony. Hij is bij Arcadis eindverantwoordelijk voor de adviesdiensten op het gebied van installaties en duurzaamheid. “Voor Rolduc stelden we een masterplan Energie op, waarin we twee ambities formuleerden: de energievraag beperken en de warmteopwekking zoveel mogelijk fossielvrij maken.” Omdat het totale complex te groot is om in één keer aan te pakken, focuste Arcadis zich binnen het masterplan op een selectie van gebouwdelen en systemen. Het Grootseminarie is het eerste bouwdeel dat is aangepakt. “Dat beslaat nog altijd circa 3.500 vierkante meter”, aldus Rogier. “Hier kozen we voor een nieuwe warmteopwekking met warmtepompen.”

Omdat netcongestie de plaatsing van warmtepompen voorlopig verhindert, begon Rolduc op advies van Arcadis met een belangrijke voorbereidende stap: nieuwe lage temperatuur radiatoren. Kuijpers kreeg hiervoor de opdracht, én voor de warmtepompen die later volgen.

Het masterplan Energie wordt in bouwteam uitgevoerd. Naast Kuijpers en Arcadis zit daar ook architectenbureau Satijnplus in dat binnen de monumentale randvoorwaarden zorgt voor de bouwkundige maatregelen. Zoals nieuwe voorzetramen, want ook die helpen mee de energievraag te beperken.

De start van het radiatorenproject liet zien dat oude gebouwen vaak verborgen verrassingen kennen. Ivo: “Bij het controleren van bestaande leidingen en aansluitingen bleken vele nog uit de tijd van kolenstook en – later – gas te komen. Diverse exemplaren bleken bovendien door de jaren heen te zijn doorgekoppeld, onder meer aan het hotel. Zouden we daar niets aan doen, dan zou het hotel zonder verwarming komen zitten zolang wij bezig waren aan de radiatoren. Dat wil je natuurlijk niet, zo net vóór het stookseizoen. We hebben dit opgelost door de hotelinstallatie volledig los te koppelen en tijdelijk op een gehuurde warmtebron aan te sluiten.”

Naast het oplossen van onverwachte problemen toonde Kuijpers zich sterk in samenwerken, vindt Michel. “De Kuijpers-monteurs stemden alles af met onze eigen technische dienst. Dat werkte enorm efficiënt. Zo hebben onze mensen de oude zolders stofvrij gemaakt en zwakke vloerplanken gerepareerd. Daarna kon Kuijpers er veilig alle laswerk verrichten voor het leidingwerk.” Zelf nam Kuijpers ook de nodige veiligheidsmaatregelen. Van lasdekens en brandblussers tot prefabricage van leidingdelen om het laswerk ter plekke zoveel mogelijk te beperken. Ook bij het vervangen van de afzonderlijke radiatoren bundelde Kuijpers de krachten met de Rolduc-technici.

“Onder meer om lekkages te voorkomen in de unieke Rococo‑bibliotheek”, legt Ivo uit. “Water kan immers overal naartoe lopen. Om de klassieke boekencollectie en de oude interieurstijl te beschermen, heeft Rolduc eerst alle leidingen in de buurt van de bibliotheek leeg laten lopen. Daarna konden wij de radiatoren één voor één met beschermende dekens en een waterstofzuiger afkoppelen.” De aanpak van Kuijpers gaf Michel zoveel vertrouwen dat er nu gesprekken lopen over structureel installatieonderhoud.

Het verduurzamen van Abdij Rolduc is volgens Michel nodig omdat dit gebouw toekomst heeft, ook al is het nu bijna een millennium oud. “Hoewel nog teveel mensen dat denken, zijn we allang geen gesloten klooster meer. De abdij is een open en gastvrije plek waar iedereen welkom is. Dat zie je elke dag in het hotel en op het seminarie. Binnenkort worden we ook een wijnhub om duurzaam wijntoerisme te stimuleren. En in december en januari zetten we samen met lichtkunstenaars het hele complex letterlijk in het licht.

Dan presenteren we aan bezoekers van ‘Lumina Rolduc’ een geweldig spektakel van licht en muziek.” Zo blijft het grootste aaneengesloten monumentencomplex van Nederland niet alleen een icoon uit het verleden, maar ook een plek die nieuwe generaties kan verrassen.