Blog Martijn van Helmond: Nederland gasloos: in drie stappen naar een masterplan

14 mei 2018

Bij het verduurzamen van de energievoorziening voor utiliteitsgebouwen werd de afgelopen decennia nauwelijks stilgestaan. Wat we ook bedachten: het was altijd complexer, duurder of minder betrouwbaar dan het oude vertrouwde gas. Dus installeerden we weer een cv-ketel en als die aan vervanging toe was, kwam er gewoon een nieuw exemplaar. Klinkt misschien vertrouwd, maar die tijd is voorbij.

Als docent probeer ik studenten installatietechniek aan de PMIT al jarenlang warm te krijgen voor het verduurzamen van onze gebouwen en ook binnen Kuijpers krijgt mijn passie voor duurzame energie gelukkig alle ruimte. Dat de Nederlandse overheid nu een ommezwaai maakt met betrekking tot de Groningse gaswinning moedig ik dus zeker aan. Het stelt ons in staat om nu echt te verduurzamen. Wat me wel verbaast, is de enorme snelheid waarmee zaken gerealiseerd moeten worden van minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat. Begrijp me niet verkeerd: een groener Nederland zie ik liever vandaag dan morgen, maar ik realiseer me ook wat een gigantische uitdaging er toch vrij plotseling op het bord van een aantal van onze klanten ligt. Zij worden gevraagd om in 2022 volledig te stoppen met het gebruik van Gronings aardgas. Dat klinkt misschien ver weg, maar vraagt – nu meteen – de aandacht van onze hele branche.

Overgang naar duurzame energie
Onze branchevereniging UNETO-VNI sprak onlangs de ambitie uit om vanaf 2023 geen cv-ketels meer te plaatsen of vervangen. Ik merk in mijn gesprekken dat veel organisaties er onrustig van worden. Dat is niet zo gek, want Nederland was tot nu toe een echt gasland. Niet alleen omdat gas hier gemakkelijk verkrijgbaar en relatief goedkoop is, maar ook omdat ons fijnmazige gasnet extreem betrouwbaar is. In mijn hele leven heb ik nog nooit een storing van het gasnet meegemaakt en ik vermoed jij ook niet. Toch accepteert bijna iedereen inmiddels dat er geen weg terug is. Maar waar te beginnen in de overgang naar duurzame energie? Om te voorkomen dat het eind 2021 uitloopt op paniekvoetbal, adviseer ik zowel opdrachtgevers, adviseurs als uitvoerders hun agenda’s de komende tijd leeg te maken om te komen tot een heus masterplan.

Visie op verduurzaming, in drie stappen naar een masterplan
Bedrijven zullen – al dan niet met hulp van Kuijpers – een visie moeten ontwikkelen over hoe zij hun energievoorziening de komende jaren gaan verduurzamen. Stap 1 om daar te komen is het in kaart brengen van het huidige energieverbruik. Wat is de totale energiebehoefte en het piekvermogen van het gebouw? Waar zit nog verspilling van energie? Welke energiebesparende maatregelen kunnen worden getroffen? Treedt er gelijktijdigheid op in de warmte-en koudevraag? Welke mogelijkheden zijn er om energie uit te wisselen?

Met die inzichten kan stap 2 worden gezet: het inventariseren van de mogelijkheden. Welke duurzame alternatieven zijn er en welke sluiten aan op de behoeften? Wat is de gewenste leveringsbetrouwbaarheid en beschikbaarheid van de energievoorziening? Kiezen we voor één alternatief of voor een mix? Wat betekent dit voor het beheer en onderhoud?

Bij de derde stap draait het om de uitvoering. Wanneer wordt de energievoorziening aangepast? Wat zijn de consequenties voor de nutsaansluitingen? Wat zijn de komende jaren de benodigde investeringen? Hoe gaan de exploitatiekosten zich de komende jaren ontwikkelen?

Visie geeft richting. Wie nu al inventariseert, keuzes maakt en budgetten reserveert, kan de overgang van Gronings aardgas naar duurzame energie straks gecontroleerd laten verlopen. Toch zie ik ook een gevaar: als we individueel te werk gaan, ontstaat er een wirwar aan duurzame alternatieven. Dat leidt tot onrust op de markt en vervolgens tot enorme complexiteit bij gebruikers en servicemonteurs. Standaardisatie van duurzame energieconcepten is daarom cruciaal. Nog meer dan nu moet de gehele bouwsector op strategisch vlak met elkaar meedenken en kennis opbouwen, uitwisselen en verder verspreiden. Zowel in onze eigen organisatie als in de rest van de bouwsector en bij technische opleidingen. Alleen dan is Wiebes’ uitdaging te behalen.

Oplossing voor volgende generaties
Een betere wereld begint bij jezelf, zeggen ze wel eens. Daarom hoop ik op persoonlijk vlak binnen één jaar een gasloos bestaan te realiseren. Dan verhuizen mijn gezin en ik van een ruim honderd jaar oude boerderij – de boerderij waar mijn eigen opa nog over het land liep – naar een nieuw huis dat minimaal energieneutraal moet zijn. Een huis waarvan het rieten dak op het zuiden volledig is voorzien van zonnepanelen en dat in plaats van een cv-ketel een toekomstbestendige elektrische warmtepomp krijgt. Een langgekoesterde wens en tegelijkertijd ook spannend om af te stappen van het oude vertrouwde. Maar ik heb er alle vertrouwen in dat het de juiste oplossing is voor de lange termijn. Voor mij, voor mijn kinderen en voor alle generaties daarna. De schouders eronder dus! Ikzelf en wij als gehele bouwsector samen.


Martijn van Helmond

Manager duurzame energie 

Ga terug
Meer weten?